تندیس مهربانی

کتاب تندیس مهربانی

شناسه : ۱۰۰۳۵

جتهد عالیقدر حضرت آیت‌الله العظمی حاج شیخ حسین آقا نجفی اهری از مفاخر علمای استان آذربایجان شرقی و از فقهای زاهد و پرهیزگار فقه تشیع است كه چونان ستاره‌ای درخشان در كهكشان علم و فقاهت منطقه ارسباران می‌درخشد.

تولد

مجتهد عالیقدر حضرت آیت‌الله العظمی حاج شیخ حسین آقا نجفی اهری از مفاخر علمای استان آذربایجان شرقی و از فقهای زاهد و پرهیزگار فقه تشیع است كه چونان ستاره‌ای درخشان در كهكشان علم و فقاهت منطقه ارسباران می‌درخشد.

این عالم فرزانه در روز دوم اردیبهشت 1250ه.ش(1282 ق؟) در روستای «رواسجان= قَرَّن قوش» در 10 كیلومتری غرب شهرستان اهر چشم برجهان گشود.

شهرستان اهر مركز منطقه ارسباران با یك هزار روستا، منطقه‌ای وسیع در شمال شرق استان آذربایجان شرقی است كه در كتب تاریخی به «مهد علما و فرهیختگان» معروف است. از این شهر، مردان بزرگی همچون حضرات آیات عظام حاج شیخ احمد آقا اهری، میرزا علی‌اكبر نحوی اهری، شیخ جعفرآقا اجتهادی و عرفای نامداری همچون شیخ شهاب‌الدین محمود اهری، حكیم عبدالقادر اهری و سرداران نامداری چون ستارخان، امیر حشمت نیساری و ... برخاسته‌اند.

زادگاه حضرت آیت‌الله

تعدادی از روستاهای این منطقه، همانند كانون‌های علمی- فرهنگی هستند كه شخصیت‌های برجسته‌ای را تقدیم جامعه و عرصه‌های اجتماعی کرده‌اند. روستای رواسجان، زادگاه حضرت آیت‌الله العظمی نجفی اهری در زمره همین كانون‌های علمی به شمار می‌رود.

این روستا در 10 كیلومتری غرب شهرستان اهر در مسیر جاده اهر- ورزقان قرار گرفته است، كه با نام «قَرَّن قوش/ قَرَّن قوج» هم معروف است و بعضاً می‌گویند دو روستا بوده كه سپس یكی شده‌اند. روستای رواسجان با 943 نفر جمعیت و 256 خانوار تابع دهستان آذغان می‌باشد. تپه‌ای باستانی متعلق به سده‌های میانی دوران تاریخی پس از اسلام در این روستا واقع شده كه در تاریخ 15/10/1387 با شماره ثبت 23957 به‌عنوان یكی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. كه حاكی از قدمت تاریخی روستا می‌باشد.

لغت «رواسجان» از نظر لغت شناسان، از دو واژه «رو+آسجان» تشكیل شده است. «رو» به معنی «راه» و آسجان، همان روستای «آذغان» می‌باشد كه در همسایگی یكدیگر قرار گرفته‌اند. پس «رواسجان» یعنی راه آذغان. آذغان یا آسجان هم به معنای محل آسیاب‌های بسیار می‌باشد.

امّا «قَرَّن قوش= قَرَّن قوج» كه نام دیگر روستای رواسجان می‌باشد، اصطلاح عامیانه و آسانِ واژه معروف «قارانقوش» به معنای پرستو، چلچله، ابابیل می‌باشد كه پرنده‌ای زیبا، بی‌آزار و شکار کننده حشرات موذی است. در قرآن نیز از پرنده ابابیل به نیكی یاد شده است. (سوره مباركه فیل).

در مورد نام روستا، اهالی معتقدند که نام اصلی روستا همان «قرّن قوش» می‌باشد و «رواسجان» نام اداری روستا در دفاتر و اسناد دولتی است.

کربلایی اسحق عبدالله نژاد از معمرین روستا در مورد واژه «قرّن قوش» می‌گوید: قرّن قوش، پرنده‌ای چابک و زرنگ است که با چابکی، غذای روزانه خود را تهیه می‌کند و هرگز گرسنه نمی‌ماند. این نام به خاطر چالاکی و تلاشگر بودن اهالی روستا، نام‌گذاری شده است.

وی داستانکی هم در این مورد می‌گوید:

چنانکه شنیده‌اید خداوند هر موجودی را که می‌خواست برای کره زمین بیافریند آن موجود رغبت نشان نمی‌داد و از غربت زمین می‌ترسید لکن پرنده «قرّّن قوش» عرض کرد خدایا تو مرا ایجاد کن تهیه غذا با خودم!

در این روستا بنایی از سنگ و چوب و آجر در بالای تپه‌ای قرار گرفته كه به «بقعه سادات رواسجان» معروف است. آرامگاه دو سید بزرگوار به اسامی «سیدمحمد و سیدمحمود رواسجانی» در این بنا واقع شده است كه مردم محل و روستاهای هم‌جوار به آن بقعه اعتقاد راسخی دارند.

این بنا كه به «آقا میراوجاغی» یا «قره سید» معروف است، زیارتگاه مورد توجه مردم روستای رواسجان و دیگر روستاهای هم‌جوار می‌باشد كه به قصد برآورده شدن نیازهای خود، به آن زیارتگاه مقدس نذر می‌كنند و در ماه‌های محرم و صفر دسته‌جات حسینی به مقابل آن رفته و عزاداری می‌كنند و حتی مراسماتی از قبیل نماز باران و ... در جوار آن برگزار می‌شود.

پیران روستا نقل می‌کنند كه صاحب قبر اولی (مرحوم آقا میرمحمود) یا همان «قره سید» اهل اراك بوده كه توسط رضاخان پهلوی تبعید شده و «قهرمان سلطان» از بزرگان معروف روستای رواسجان او را به این روستا آورده و بعد از سال‌ها زندگی توأم با احترام، در همین روستا وفات كرده و در این بنا دفن شده است. قبر دوم هم فرزند وی آقا میرمحمد می‌باشد.

«قهرمان سلطان» از نامداران روستا بوده كه در لشكر قاجار و پهلوی جزو سركردگان بوده و به درجه سلطانی رسیده بوده و در حفظ و حراست از روستا و مردم، كارهای خوبی از او در حافظه مردم به یادگار مانده است.

اهالی روستا در مورد «آقا میرمحمود» یا همان «قره سید» نقل می‌کنند: كه در روز عاشورا وی به منبر رفته بعد از ذكر شهادت امام حسین (ع)، به شدّت می‌گریست و بر سر و صورت خود می‌زد. بزرگان مجلس سعی در آرام كردن او می‌نمودند ولی او آن‌قدر می‌گریست و بر سر و صورت خود می‌زد تا از حال می‌رفت.

می‌گویند در آن سال‌ها در روستای رواسجان 14 روحانی در قید حیات بودند که جهت تبلیغ احکام دینی به روستاهای مجاور نیز می‌رفتند. «آخوند کوچه سی= کوچه آخوند» یادگار همان روزهاست که روحانیون در آن کوچه سکونت داشتند. مردان پرهیزگار و دیندار و باصفا از قبیل: حضرات حجج‌الاسلام: ملا مومن، ملا ودود، ملا محسن، ملا وهاب، ملا یوسفعلی، ملا علی بابا، میرزا جواد، میرزا یوسف، ملا محمدتقی، ملا علی اصغر و ... .

از مفاخر این روستا باید از آخوند ملاحسن قاضی رواسجانی فرزند علی از علمای بزرگ اهر (زنده در سال 1308 ق) نام برد كه علمای بزرگ تبریز در تأیید ایشان نوشته‌اند:

عالی‌جناب، فضائل مآب و كمالات اكتساب، آقای آخوند ملا حسن قاضی. (نامه ارسباران- ج 3- ص 188)

همچنین از نامداران این روستا می‌توان به اسامی زیر اشاره كرد:

حاج میرزا جواد رواسجانی، میرزا علی خان قرنقوشی، قهرمان سلطان، میرزا اسماعیل‌خان اقتدار لشكر (سرهنگ فوج ایلات قراجه داغی) و ...

آقای ناصر شفیعی (متولد 1318 ش) از نویسندگان نامدار استان نیز كه تا حال ده‌ها مقاله و 4 جلد كتاب نفیس از ایشان به چاپ رسیده و دوبار شهردار اهر و یک‌بار نیز شهردار تبریز بوده‌اند، منتسب به این روستا می‌باشند كه مایه مباهات است.

و از اهالی فرهنگ و هنر معاصر كه از همین روستا هستند می‌توان به این اسامی اشاره كرد: هاشم مشرفی (مدیر مسئول نشریه گویا و نویسنده چندكتاب)، ستار مشرفی (قاری قرآن و خوشنویس ممتاز) و ده‌ها دكتر و مهندس و ... .

حضرت آیت‌الله نجفی اهری در چنین روستای تاریخی-فرهنگی در خانواده‌ای كشاورز به دنیا آمد كه در كمال پارسایی و تقوا و سادگی می‌زیستند. پدرش فتح ا... و مادرش-زهرا- مسلمانانی پاك و بی‌ریا و شیفته احكام الهی بودند كه بر راستای همین عشق مقدس، فرزندشان- حسین- را جهت تحصیلات دینی آماده كردند.

پدر و مادرش بعدها به زیارت عتبات عالیات مشرف شده و با اسامی کربلایی فتح ا... و کربلایی زهرا معروف شدند. کربلایی فتح ا... مردی مقید به احكام شرعی و دائم الوضوء و دائم‌الذکر بوده و عبایی بر دوش می‌انداخته و در بین مردم به «کربلایی فتح ا... عباپوش» مشهور بود و مردم با احترام و عظمت با ایشان رفتار می‌نموده‌اند.

تحصیلات

دوران نوجوانی ایشان، با اوج فعالیت‌های علمای اهر مصادف شده بود و این از سعادتمندی او بود كه هرکدام از علمای برجسته اهر، با تشكیل حوزه‌های درسی در خانه‌های خود و یا در مساجد شهر بر ترویج احكام الهی و تربیت علم اندوزان همت می‌گماشتند. ایشان در سن ده‌سالگی وارد حوزه درسی علمای اهر شده و از اساتیدی همچون «ملا جواد اهری» از علمای ممتاز خطه ارسباران و سپس از محضر درسی مجتهد و فقیه دانشمند- حضرت آیت‌الله العظمی میرزا عبدالغنی مجتهد اهری بهره‌مند شد. میرزا عبدالغنی مجتهد اهری، صاحب كتاب ارزشمند «فریدۀ اللئالی» عالم فاضلی بود كه در فهم و فراست و فقه و اصول و تفسیر و علوم ادبیه ماهر بود و كمتر كسی قرین وی می‌شد. ایشان در «مسجد مجتهد» شهرستان اهر اقامه درس و نماز جماعت می‌كرد سپس به درخواست حكومت قاجار، ساكن دارالسلطنه تبریز شده و بعدها نیز در تهران مقیم شد و در همه سال‌ها، علماء عظام با او به تكریم و احترام رفتار می‌كردند.

به اذعان علما و كتب رجالی، ملاجواد اهری هم همتای مجتهد محسوب شده و حوزه درس با رونقی داشت. وی در مسجد «حاجی معین» شهرستان اهر به اقامه نماز جماعت پرداخته به امورات مردم رسیدگی می‌نمود.

بدین ترتیب آقا حسین در محضر این دو استاد بی‌نظیر، پایه‌های اولیه علمی خود را مستحكم نموده و برای تكمیل معلومات خود عازم حوزه علمیه تبریز گردید. وی به مدت 9 سال در تبریز به تحصیل پرداخته و اندوخته‌های علمی خویش را پربارتر نموده است. از اساتید تبریزی وی متأسفانه اطلاعی به دست نیامد. همچنین از احتمال اینكه در تبریز، به تدریس نیز اقدام كرده باشد نتوانستیم مطلبی به دست بیاوریم. ولیكن یقیناً طبق روال حوزه‌های علمیه، وی همگام با تحصیل به تدریس نیز اشتغال داشته و شاگردانی تربیت نموده است

نظرات
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط ناظر تارنما در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
کلیپ هفته

فیلم / اشکهای حاج قاسم سلیمانی در کنار اروند

مصاحبه و گفتگو
آخرین مطالب